Coalitieakkoord 2010-2014
PvdA, VVD, CDA, Burgerbelangen Enschede

'Vertrouwen in Enschede'

Inhoud:

Voorwoord

1 Inleiding

2 Besturen doe je samen

3 Ondernemend en gedurfd

4 Enschedeërs actief in de wijk

5 Ruimte goed benutten

6 Financieel solide

Bijlage 1 kader meerjarenbegroting 2011-2014

Bijlage 2 Standpunt vliegveld

Bijlage 3 Standpunt Kennispark

Voorwoord

De inwoners van Enschede hebben op 3 maart 2010 hun nieuwe gemeenteraad
gekozen. Op basis van de door de kiezers uitgesproken voorkeuren hebben de
politieke partijen overleg gevoerd en hun wens uitgesproken voor de vorming van
een nieuw college, met brede steun in de raad.

De mogelijkheid voor een coalitie samen met D66, de grootste electorale winnaar, is
verkend. De verschillen van opvatting over de ontwikkeling van het vliegveld tussen
deze partij en een meerderheid van andere partijen waren onoverbrugbaar en daarom
heeft D66 zich uit de besprekingen teruggetrokken. De onderhandelingen tussen PvdA,
VVD, CDA en Burgerbelangen Enschede bleken wel vruchtbaar en hebben geleid tot dit
accoord met als motto: ' Vertrouwen in Enschede.'

Onze stad heeft toekomst, grote ambities en potenties. Aan het nieuwe college de taak
talenten aan te spreken en te stimuleren. Voor altijd op campagne. Door in te zetten op
stevige samenwerking tussen college, gemeenteraad en onze stad.
Samen verdienen ze het!
Dit coalitieaccoord is de basis voor het nieuwe college en zal zijn vertaling krijgen in
een collegeprogramma en in de programmabegroting.

PvdA, VVD, CDA, Burgerbelangen Enschede

1 Inleiding

' Vertrouwen in Enschede' -dat is het motto van ons collegeakkoord voor de jaren 2010-
2014. We verwoorden hierin ons vertrouwen in een krachtige stad, vol mogelijkheden en
ambities. Met een bestuur dat vertrouwen verwerft van bewoners, ondernemers, ambtelijke
organisatie, instellingen en gemeenteraad.

De inwoners van Enschede verdienen dat wij werk blijven maken van de stedelijke
kwaliteit. En van een goed sociaal vangnet, van investeren in voorzieningen en een gerichte
herstructurering van slechte plekken. Dat vraagt de participatie van alle inwoners die
hiertoe in staat zijn. Zoals we hulp bieden aan degenen die dat nodig hebben. Deze ambities
kunnen we alleen realiseren door goede samenwerking met inwoners en maatschappelijke
organisaties. De mogelijkheden zijn er: Enschede heeft een hart. De vele stadgenoten die
vrijwillig in de weer zijn voor hun medebewoners en de leefbaarheid van wijken, buurten en
dorpen, laten het dagelijks zien.

Dat is wat we nodig hebben. Want er komt veel op ons af. In de komende jaren staat de gemeente
voor forse bezuinigingen. We moeten er slim op anticiperen. Ons devies is daarom: meer
betrokkenheid van burgers en bedrijven en duurzaam innoveren met een menselijke maat.
We kiezen voor betere dienstverlening en een effectievere, slankere overheid, door gebruik te
maken van nieuwe technologieën in maatschappelijke sectoren en door voorzieningen anders te
organiseren.

Als college van B&W zetten we zelf de eerste stap. In de komende jaren telt Enschede vijf
wethouders in plaats van de gebruikelijke zes. Hieruit spreekt ons vertrouwen in de nieuwe
coalitie én in het verwachte samenspel met de gemeenteraad. Het is een brede coalitie, die rekent
op een sterke raad, op wederzijdse waardering en begrip. Eveneens op erkenning van elkaars
verantwoordelijkheden. Dit coalitieakkoord schept hiervoor ruimte. De gewenste wendbaarheid van
de gemeente krijgt al gestalte door de nieuwe inrichting van de gemeentelijke organisatie
naar programma's.

Intussen blijven we realistisch. Wij kunnen nu de toekomst voor vier jaar niet vastleggen en
wij verwachten van velen een inbreng. In dit coalitieakkoord besteden we vooral aandacht aan
onderdelen die we politiek willen accentueren. Zo leggen we de basis voor de politieke koers die
we verder uitwerken in de programmabegroting 2011 en de meerjarenbegroting 2011-2014.
Uiteraard kunnen we dat niet alleen. We zien uit naar de inbreng van velen en laten ons daarop
aanspreken. Het is dan ook méér dan symbolisch dat we kiezen voor een
gezamenlijke werkruimte in het stadhuis. We hopen u daar te ontmoeten.

2 Besturen doe je samen

De relatie van burgers en maatschappelijke partners met de overheid is cruciaal om
zichtbare en door de recessie noodzakelijke veranderingen in Enschede tot stand te brengen.
De gemeente kan en moet hierbij verschillende rollen vervullen. Ze reguleert, faciliteerrt en
ordent, en is daarnaast coproducent van beleid. In de komende jaren komt het erop aan
onze burgers en partners meer zeggenschap te geven. Dat geldt zowel voor thema's in de
directe woon- en leefomgeving, als voor het samen doelen te bereiken in de gewenste
ontwikkeling van Enschede. En eveneens voor het samen investeren en
verantwoordelijkheid willen nemen.

Wij zijn voorstander van een grotere zichtbaarheid in de wijken/dorpen en een sterkere rol
van de stadsdeelwethouders. Het is onze breed gekoesterde wens om het samenspel met al
onze inwoners en onze partners te vergroten; wij willen verbindingen tussen partijen tot
stand brengen. Daarom willen we oogsten op de versterking van de rol van communicatie;
de politieke sturing is gericht op meer wisselwerking en minder 'zendingsdrang'.
Vertrouwen staat centraal bij hen die op ons moeten kunnen rekenen. Binding op inhoud is
de werkstijl die daarbij past. Wij willen een betrouwbare partner zijn voor de partijen die
samen met ons een krachtig Enschede mogelijk maken. Hieraan geven we concreet inhoud
door te kiezen voor:

Meer autonomie voor wijken, dorpen en buurten
De verbinding met groepen bewoners op straat-, buurt- en wijkniveau is uiterst belangrijk
voor de verdere ontwikkeling van het stadsdeelgewijs werken. De legitimering van de wijk-
en dorpsraden wordt hierop beoordeeld. De budgetten voor wijk- en dorpsraden zijn
gewaarborgd. Behalve in deze organen, zijn bewoners ook actief rond specifieke
onderwerpen of kwesties die actueel zijn in hun stadsdeel. Ook met deze netwerken en
organisaties willen wij samenwerken. Ze krijgen een serieuze plaats in het gemeentelijk
beleid.

Het primaat ligt bij burgers, die we meer zeggenschap, sturing en verantwoordelijkheid
willen geven.Namens de gemeente is stadsdeelmanagement (SDM) hierbij partner.Het
stadsdeelmanagement wordt versterkt door, en krijgt meer invloed op de inzet vanuit de
programma's.Het stadsdeelteam kan op deze wijze klein blijven en toch aan
slagvaardigheid winnen. Professionals stellen jaarlijks een plan op voor de uit te voeren
activiteiten. Hierdoor zijn randvoorwaarden, middelen en menskracht vooraf bekend.
Bewoners weten dan wat zij van de gemeentelijke dienstverlening in hun wijk of buurt
kunnen verwachten. Voor directe reacties over de uitvoering komt er een duidelijke
stroomlijning van klachten via één algemeen klachtenpunt van de gemeente.

Versterking van inzet van nieuwe media voor communicatie
De gemeente moet door het gebruik van ICT de interactie met burgers versterken. Via Web
2.0-toepassingen, Twitter , Hyves of internetpanels kunnen we (bepaalde) groepen burgers,
zoals jongeren en studenten, beter bereiken. Wij willen de gemeentelijke dienstverlening
verder moderniseren door het gebruik van deze innovatieve technologieën. Zo geven we
bovendien concreet invulling aan 'de andere overheid'. Regionale kennisinstituten
zoals Saxion en Universiteit Twente kunnen hierbij helpen, zodat wij optimaal gebruik maken van
de mogelijkheden tot innovatie door jonge mensen. Medialab en Artez dragen bij aan de
creatieve basis van deze inzet.
College en raad zullen vaker communiceren over de politieke en stedelijke beleidskaders,
om aldus bij te dragen aan duidelijke verwachtingen bij degenen die zij willen bereiken.
Daarbij worden meer de verschillende media ingezet, in het bijzonder de lokale en regionale
omroep.

Regionale samenwerking slagvaardiger
We willen nauwer samenwerken met onze buurgemeenten, Regio Twente en Netwerkstad
(Enschede, Hengelo, Borne, Almelo en Oldenzaal), want Enschede staat niet op zichzelf. De
gemeentelijke dienstverleningkunnen we regionaal effectiever maken en wij verwachten
daarmee op termijn aanzienlijke besparingen te realiseren. Ter vergroting van de slagkracht
wordt de inzet van ambtelijke organisaties, zoals de afdelingen economische zaken, onder
de Netwerkstad gebundeld. Samenvoeging van de inspanningen van betrokken
gemeentelijke afdelingen van de Netwerksteden en de Regio Twente en het
Innovatieplatform Twente (IPT) is voorzien.
We werken steeds meer samen met de provincie als strategische partner. Dit schept de
mogelijkheid om de eigen en ook de provinciale ambities waar te maken. De relaties met
Den Haag blijfven van groot belang, ook met het oog op de krimpende geldstroom van rijk
naar gemeenten. De internationale samenwerking binnen de Euregio en de stedenband
Münster en Osnabrück vraagt om meer concrete projecten om te kunnen inspelen op
doelstellingen van de Europese Unie.

Enschede zet onverminderd in op behoud van een volwaardige rol van de Regio Twente.
De Veiligheidsregio mag niet leiden tot meerkosten. Eventuele bezuinigingen bij de politie
mogen niet ten koste gaan van het aantal agenten in de wijken.

Innovatienetwerken voor versnelling
De Netwerkstad , als motor voor innovatie van héél Twente, moet soepeler gaan lopen
en daarbij dienstbaar zijn aan de gezamenlijke belangen. Wij gaan actief sturen op
de samenwerking voor de innovatiedriehoek met de drie strategische Netwerkstadprojecten:
Kennispark, Hart van Zuid (in Hengelo) en herontwikkeling luchthaventerrein.
Van belang is versterking van de ruimtelijke en economische kracht van Twente, die aansluit
op de sterke kanten en zich richt op het verbeteren van bedrijvigheid, concurrentiepositie en
werkgelegenheid. In Twents verband en samen met de provincie Overijssel moet de focus in
de komende jaren liggen op concrete resultaten binnen de programma's van de
Innovatieroute (zorg, bouw, voeding en materialen) en daarnaast op het bereikbaarheid,
duurzaamheid en arbeidsmarkt.

Op de speerpunten van het innovatiebeleid ondersteunen we netwerken met deskundigen
die bijdragen aan versnelling van de toepassing van die kennis in producten en diensten.
Hier willen we met kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en bedrijven
samenwerken aan versnelling van de economische groei met gebruik van deze kennis.

 

3 Ondernemend en gedurfd

Het vertrouwen in Enschede als ondernemende stad willen we verdienen door de komende
vier jaar prioriteit te geven aan innovatie, versterking van de economie en een activerend
arbeidsmarktbeleid. Samen met werkgevers, Kamer van Koophandel, brancheorganisaties
en onderwijsinstellingen willen wij de basis leggen voor een nieuwe vorm van publiek-
privaat samenwerken. Herijking van het arbeidsmarktbeleid, het benutten van de vrije
ruimte in arbeidsmarktbudgetten, aanjagen en organiseren passen hierbij. We zien hier
twee hoofdsporen:

1.Aanjagen van werkgelegenheid door mensen direct met loonkostensubsidies in te zetten
voor beschikbaar werk in reguliere bedrijven en organisaties;
2. De vorming in wijken en dorpen van netwerken en bedrijven die zich richten op het
versterken van de leefomgeving en de zorg voor bewoners.

Wij steunen initiatieven om mensen met een uitkering in te zetten voor taken die vallen
binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Het resultaat moet zijn datjaarlijks
tientallen mensen vanuit de bijstand werkervaring opdoen en banen vinden in
wijkservicediensten, persoonlijke zorg, huishoudelijk hulp, buurt- en burendiensten. Zo
komen participatiebanen tot stand, doen werklozen werkervaring op, komen er banen in de
thuishulp en kunnen meer mensen voor zichzelf beginnen.
Tijdens de onderhandelingen werd steeds duidelijker dat de aanpak van het
arbeidsmarktbeleid een 'draaipunt' vertoont ten opzichte van het verleden. We snoeien in
de bestaande uitvoeringspraktijk om geld vrij te maken voor de gewenste
beleidsverandering. Daarnaast willen we de bestaande reserve uit het zogenaamde 'w-deel'
van de Wet Werk en Bijstand hiervoor gebruiken. Zo blijven we de druk voor die zal volgen
op de verwachte rijkskortingen op de budgetten voor werkvoorziening en re-integratie.
Door tijdig de uitvoeringsstructuur voor werkvoorziening en re-integratie aan te passen,
spelen we in op de kans om de aanpak in de wijken te versterken.

In de komende maanden werken we hiervoor concrete plannen en pilots uit. Enkele voorbeelden:

1. Uitvoering van alle gemeentelijke diensten in één stadsdeel in één hand
Een experiment moet uitwijzen of marktpartijen bereid zijn in een stadsdeel alle
diensten aan te nemen. We denken hierbij aan huishoudelijke hulp, leefbaarheid,
onderhoud, buurtdiensten en maaltijdservice. Eén hoofdaannemer per stadsdeel
bundelt alle geldstromen en voorziet in integrale dienstverlening. Dit zou tot een
kostenbesparing kunnen leiden en de inschakeling van werklozen hierbij kan voor
hen een stap naar werk betekenen. We stellen voor om dit plan uit te werken voor
stadsdeel Oost.

2. Experiment met de werkloosheidsvrije wijk
We willen Pathmos aanwijzen als wijk waar over twee jaar geen werkloosheid meer
bestaat. Iedereen is dan actief, liefst in een betaalde baan. Als dat (permanent of
tijdelijk) niet kan, dan in een gesubsidieerde baan of als vrijwilliger bij
maatschappelijk nuttige taken. Het 'salaris' bestaat dan uit de uitkering, aangevuld
met een bonus. Plaatsingvan mensen gebeurt op buurtniveau, met behulp van de
kennis van de wijkcoach en begeleid door Workstep.

3. Vitale (sport) verenigingen: hart van de wijk
In de vitale sportvereniging van de toekomst fungeert sport als middel. Het is een
aansprekende en bindende factor om mensen (van verschillende leeftijd en
achtergrond) met elkaar in contact te brengen en mogelijkheden tot participatie
en ontwikkelmogelijkheden te bieden. De vereniging levert met haar vrijwilligers een
belangrijke bijdrage aan maatschappelijke thema's als opvoeding en ontwikkeling
van jongeren, bevordering van beweging en gezonde leefstijlen, integratie,
bestrijding van jongerenoverlast, vereenzaming van ouderen, vroegtijdig
schoolverlaten en werkloosheid. Ze wortelt in de wijk en sluit aan op de daar
levende behoeften, met synergie als kernpunt: sterke verbindingen tussen sport,
activeren, onderwijs en welzijn. Door sportverenigingen een bredere rol te geven als
'algemene voorziening' en door hun kracht en mogelijkheden breder te benutten,
willen we op andere terreinen besparingen realiseren. Het ligt in de bedoeling dit
experiment te starten samen met sportvereniging Rigtersbleek en FC Twente in
Twekkelerveld.

Aanjagen van werk en creatie van banen
Door nieuwe investeringen in de economie van Enschede aan te sturen met
aanjaagbudgetten, creëren we 'return on investment'. Investeringsgedreven is het motto
in plaats van subsidiegedreven. We kiezen voor vrijmaking van een innovatiebudget van drie
miljoen euro, dat we willen inzetten binnen de totale opgave van de stad. Wel ligt het accent
op duurzame innovaties in het brede scala van de Enschedese economie. Daarbij verdient
aanwending van deze middelen voor cofinanciering de voorkeur.
Als de gemeente werken/projecten aanbesteedt, eist zij een inzet van 5% werklozen bij de
uitvoering (social return). In het gemeentelijk aanbestedingsbeleid krijgen bedrijven uit
Twente bij gelijke geschiktheid de voorkeur boven bedrijven van elders. Dit geldt ook bij
vacatures binnen het gemeentelijk apparaat: bij gelijke geschiktheid gaan wij voor de baan
'voor de tukkers'.

Kennispark als motor voor nieuwe werkgelegenheid
Het Masterplan Gebiedsontwikkeling Kennispark Twente wordt de komende jaren concreet
ingevuld. De ruimtelijke gevolgen van de voorgenomen sloop van het viaduct hebben we
besproken en nader uitgewerkt als bijlage 3. Kennispark Twente moet kennis vergaren en
onderzoek doen en daarnaast en daardoor direct en indirect bijdragen aan de
werkgelegenheid. Kennispark is een inspirerende vestigingslocatie voor starters en
doorgroeiers. Zij krijgen ondersteuning, innovatie wordt gestimuleerd, Het aantal bedrijven
dat door (afgestudeerde) studenten van de Universiteit Twente wordt opgericht,
moet groeien.
De gemeente maakt ook werk van banen voor vakmensen en mensen met een lagere en
middelbare beroepsopleiding, bijvoorbeeld in de productiesector en de persoonlijke
dienstverlening.

Opleiding en behalen van kwalificaties
Onderwijsinstellingen moeten actief inspelen op de mogelijkheid om een eigen bedrijf te
beginnen. Nog teveel heerst de sfeer 'Iik zoek een baan'. We moeten dat ombuigen naar 'Iik
zie werk en ga ondernemen'. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt betekenen dat jongeren,
inburgeraars en herintredende moeders, maar ook bijvoorbeeld studenten de mogelijkheid
moeten hebben om (langer) door te studeren. De samenwerking met studenten in onze stad
krijgt meer inhoud en wij zorgen voor een bestuurlijk aanspreekpunt via een 'wethouder
studentenzaken'. De verbetering van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt krijgt meer aandacht,
zowel in het arbeidsmarktbeleid als in het onderwijs. Wij willen dat scholen jongeren nog
beter helpen bij de keuze van beroep en/of vervolgopleidingen. De kans om werk te vinden
moet hierbij meer aandacht krijgen.

Stimuleren van ondernemerschap
Een goed ondernemersklimaat in de stad is van groot belang. Wij zetten de lijn door van
minder regelgeving, versnelde (vergunning)procedures, duidelijke communicatie
en een toegankelijk bestuur.
Het ondernemerschap willen wij stimuleren door elk stadsdeel vanuit het Werkplein
te ondersteunen met een 'ondernemerscoach'. Er is dan in elk stadsdeel professionele kennis
over economische activiteiten beschikbaar. Vooral het doorgroeien van bedrijven is van
belang; elke mkb'er die echt doorgroeit, levert een relatief belangrijke bijdrage aan de groei
van de werkgelegenheid.

Kleine zelfstandige ondernemers moeten ondersteuning kunnen krijgen voor vestiging in de
aanloopstraten naar de binnenstad. Daarbij kan het gaan om woon/werklocaties. Het
bestaande beleid voor startgaranties en de inzet van het binnenstadsfonds wordt naar deze
straten uitgebreid. Dit stimuleert lokale banken worden om kredieten te verstrekken, als
goed middel om ondersteuning te bieden aan levensvatbare starters. De gemeente
stimuleert dat ZZP'ers kennisuitwisseling in eigen netwerken organiseren. De bestaande
arbeidsplaatsenregeling blijft behouden. We willen die breed inzetten.

Meer mensen aan het werk
Mensen die werk kwijt raken of dreigen kwijt te raken, moeten ondersteund worden om zo
snel mogelijk nieuw werk te vinden. Ook voor specifieke groepen, zoals terugkeerders uit
detentie en tbs, komen er speciale trajecten. Kandidaten en bedrijven krijgen één
begeleider/contactpersoon in het gehele traject. Er is extra aandacht voor cursussen en
specifieke (beroepsgerichte) scholing. Budgetten voor re-integratie zijn, samen met gelden
uit fondsen van werkgevers en werknemers, inzetbaar voor omscholing naar wel aanwezige
banen. In het vmbo moeten praktische vaardigheden en vakmanschap meer aandacht
krijgen, zo nodig via leerwerkbedrijven. Mede daarom wordt een logische samenwerking
opgezet om bedrijven te benaderen voor zowel re-integratie, stage als andere
scholingstrajecten. Zo creëert de gemeente met haar partners in het onderwijs en het
Werkplein een gezamenlijke werkgeversbenadering .
Natuurlijk wordt ook de komende jaren blijvend energie gestoken in aan het werk helpen
van langdurig werklozen. Om voor zo veel mogelijk mensen een passende baan te vinden,
willen we meer aandacht voor school- en niveaukeuze en voor een betere afstemming van
het onderwijs op de behoeften van werkgevers. Vooral opbouwen van een CV en het
kwalificeren van competenties (EVC) zijn hierbij speerpunten.

Loonkostensubsidies en vergoeding van begeleidingstijd aan werkgevers
Om meer mensen die nu een uitkering ontvangen aan het werk te krijgen, moet de drempel
voor werkgevers om deze mensen in dienst te nemen, worden verlaagd. Daarnaast moet
worden onderzocht of de begeleiding op de werkplek op efficiënte wijze kan worden
gecompenseerd. Dit mag echter niet tot meer regeldruk en controle leiden.
Een aantal mensen met een uitkering komt niet aan werk omdat hun loonwaarde onder het
minimumloon ligt. Als werkgevers alleen hun loonwaarde hoeven te betalen, worden ze
voor hen rendabel. De overheid moet in dat geval de loonwaarde van de werknemers
aanvullen met een uitkering (loonkostensubsidies). De werknemers moeten dan wel een
bonus verdienen bovenop de uitkering die zij zouden krijgen indien ze niet zouden werken.
De gemeente onderzoekt of Enschede met deze werkwijze een landelijke proef kan
beginnen.

Sociaal vangnet en inkomensbeleid
De inzet op een actieve samenleving vraagt van de overheid een andere rol, aanpak en
verantwoordelijkheid. Wij nemen de maatschappelijke participatie van burgers als
vertrekpunt en spannen ons in om de afhankelijkheid van individuele voorzieningen waar
mogelijk te voorkomen of uit te stellen. Uiteraard blijft er een goed sociaal vangnet binnen
het armoedebeleid en de bijzondere bijstand. Wij handhaven het 100%-kwijtscheldingsbeleid
voor de minima. De komende rapportage over de armoedeval moet bijdragen aan een
discussie over 'werk moet lonen'.

Wij willen bekijken of het mogelijk is gedeeltelijk de kosten in rekening te brengen die de
Stadsbank maakt voor mensen die niet in de schuldsanering zitten, maar wel hun vaste
lasten gedurende lange tijd laten beheren.

Cultuur, musea en muziek dragen het vestigingsklimaat
In de afgelopen jaren heeft de stad veel geïnvesteerd in nieuwe culturele voorzieningen.
Wij zetten dit beleid voort en willen het actief gebruiken voor stadspromotie en het aantrekken
van bedrijven. Bovendien moeten vooral de inwoners van onze regio, van beide kanten van
de grens, de weg naar evenementen vinden. Wij willen zoveel mogelijk mensen verleiden tot
een bezoek aan de Enschedese binnenstad. Stadspromotie krijgt de kans de opklimmende
tendens door te zetten. De samenwerking met ondernemers uit de binnenstad kan nog meer
synergie opleveren.
Het bezit van ateliers is geen basistaak van onze gemeente. We willen daarom bezien of wij
een deel kunnen verkopen aan kunstenaars die zich hierdoor meer binden aan onze stad.
Wij willen investeren in Twentse Welle om zo deze organisatie een reële kans op een
gezonde exploitatie te geven.

4 Enschedeërs actief in de wijk

(N.B. Voor het gemak spreken wij in dit hoofdstuk steeds over wijken en buurten;
die kunnen ook in één van de Enschedese dorpen liggen.)

De centrale plaats van participatie levert ook in de leefomgeving extra arbeidskrachten op.
Wij willen de zeggenschap van Enschedeërs over de eigen leefomgeving vergroten.
Daarnaast willen we meer maatwerk in de aanpak én zelfwerkzaamheid belonen. In de
komende periode gaan we door met stadsdeelgewijs werken. We streven samen met onze
inwoners naar een schone, veilige en duurzame leefomgeving.

Talenten worden benut en kwaliteiten gelden als uitgangspunt. Het onderwijs moet het
beste uit de Enschedese jeugd naar boven halen. Welzijn, zorg en culturele voorzieningen
blijven een spil in de wijken waarbij samenwerking met wijkinstellingen en
sportverenigingen kansen biedt.

Samen een groene wijk maken
Wij kiezen voor een impuls in de vergroening van woonwijken en dorpen, vooral met inzet
van de buurtbewoners. Zo kan het zijn dat de gemeente een extra impuls geeft aan de
kwaliteit van het groen waarna de bewoners meer zelfwerkzaamheid tonen bij het
onderhoud. Bestaande voorzieningen zoals kinderboerderijen krijgen eveneens een
duidelijke rol in het binden van vrijwilligers aan 'de groene wijk/het groene dorp'. Zij
verbinden hun activiteiten met de gemeentelijke doelen en gaan professionele en duurzame
partnerschappen aan. Er komt een groene variant van, of aanvulling op, het succesvolle
project Buurt in Actie: 'Buurt in Groene Actie'.

In elk leefgebied stelt de gemeente op wijkniveau uitgangspunten vast voor leefbaarheid,
beheer en onderhoud. Dit maakt het beheer van groen en straten toetsbaar; bij voorkeur via
regelmatig te houden wijkschouwen. Klachten van bewoners/ bedrijven worden omgezet in
oplossingen.

Onderwijs in Enschede: behouden van het goede
We bezuinigen de komende jaren niet op onderwijs en evenmin op de vorming van brede
scholen in de wijken. Verder hechten we aan goede ouderbetrokkenheid in het primair en
voortgezet onderwijs. Het is nodig de betekenis van de brede school goed te laten zien: het
gaat om méér dan alleen om gebouwen. Enschede kan bogen op een goede invulling van de
samenwerking tussen de schoolbesturen voor voortgezet onderwijs, gericht op de
ontwikkeling van de brede school voor voortgezet onderwijs.
Wij zetten in op het faciliteren van BASIS053, het behoud van de brede schoolregisseur en
tussenschoolse en naschoolse opvang. Beter gebruik van schoolgebouwen na schooltijd is
wenselijk. Ook andere partners, zoals welzijnswerk en verenigingen, moeten de daar
aanwezige ruimte kunnen benutten. Dit maakt het wenselijk om in het ontwerp voor
nieuwbouw of verbouw van scholen hiermee rekening te houden. Investeren in het
binnenklimaat van scholen is nodig om 'frisse scholen' te realiseren.

Sport, welzijn en aandacht voor ontmoeting van oud en jong in de wijk
Vitale sportverenigingen kunnen op extra steun van de gemeente rekenen als zebijdragen
aan gemeentelijke doelstellingen, zoals gezondheidsbevordering, achterstandsbestrijding,
stimuleren van werkgelegenheid en/of integratie. Extra steun stellen we eveneens in het
vooruitzicht als ze hun accommodaties openstellen voor de wijk. Deze visie past ook bij
kinderopvang, speeltuinen, activeringswerk of activiteiten voor jongeren en ouderen. Voor
bovenstaande doelstelling is budget gereserveerd, evenals voor regulier onderhoud en
noodzakelijke aanpassingen van sportaccommodaties. Middelen voor ingrijpende
wijzigingen/ herstructurering van sportcomplexen ontbreken. Zwembad Het Slagman
wordt op de huidige plek gerenoveerd; hiervoor zijn reeds middelen gereserveerd.

Professionals in het welzijnswerk leggen zich meer toe op ondersteuning van vrijwilligers en
nemen niet enkel uitvoerende taken op zich. Inwoners van Enschede worden binnen
woongebieden betrokken bij de totstandkoming van het welzijns- en zorgbeleid. Wijk- en
dorpsraden geven input voor de jaarlijks te sluiten contracten voor wijkwelzijn.
Ouderenwerk, migranten- en vrijwilligerswerk worden veel meer op wijk- en dorpsniveau
georganiseerd en uitgevoerd. Het speeltuinwerk blijft een algemene voorziening voor jonge
kinderen. Daarop willen we niet bezuinigen. Alifa is de preferente aanbieder van
welzijnsactiviteiten.

In elk woongebied van Enschede komt naar behoefte een 'buurtkamer', zoveel mogelijk in
bestaande accommodaties zoals een welzijnsgebouw, speeltuingebouw, verenigingskantine
of zorginstelling. Over het algemeen moeten zorginstellingen hun vleugels meer uitslaan en
voor ouderen een buurt- of wijkfunctie vervullen.

Enschede is een belangrijke gemeente voor jongeren. Er is veel te doen en voldoende
aandacht voor het ontwikkelen van talenten. Het is van belang dat jongeren de mogelijkheid
hebben elkaar te ontmoeten. Bijvoorbeeld in buurtcentra en bij sportverenigingen. Wij zullen
onderzoeken of het jongerenwerk ook verantwoordelijkheid kan dragen om een bijdrage te
leveren aan participatie en scholing van jongeren. In de uitvoering van het jeugdbeleid moet
met jongeren, ouders, onderwijs en welzijnswerk worden samengewerkt.

Zorg in de wijk
De gevolgen van de aanbesteding van de huishoudelijke hulp hebben afgelopen jaar veel
onrust teweeggebracht. Dat was heel vervelend voor de huishoudelijke hulpen en meer nog
voor degenen die zelf hun huishouden niet meer kunnen runnen en geen beroep kunnen
doen op mensen uit hun omgeving. Die dus echt op huishoudelijke hulp zijn aangewezen..
De onzekerheden rond de aanbesteding zijn nu weg en het beleid voor de Wmo ligt vast. Bij
de definitieve invulling van het compensatiebeginsel wordt rekening gehouden met het
beschikbare budget. Dit kan gevolgen hebben voor de te verstrekken voorzieningen.
Daarnaast willen we onderzoeken of we bij realisatie van aanpassingen in een woning een
hogere eigen bijdrage kunnen uit beschikbaar vermogen kunnen vragen. De woning krijgt
hierdoor immers een grotere waarde.

Met de regionale zorgverzekeraar willen we intensiever samenwerken. In dit verband willen
wij experimenten opzetten voor modernisering van de zorg waardoor mensen langer
zelfstandig in hun eigen leefomgeving kunnen blijven wonen als zij ouder worden. Hiervoor
zetten wij middelen uit het innovatiebudget in. We vragen de Universiteit Twente en Saxion
om onderzoek te doen naar de bereikte effecten.

Veiligheid in de wijk: preventie en verscherpt toezicht
Overlast in wijken wordt aangepakt. Als de overlast wordt veroorzaakt door een specifieke
groep, volgen gezamenlijke acties met de gemeenschappen en sleutelpersonen. De ouders
van eventueel betrokken jongeren krijgen een actieve rol bij het aanpakken van problemen.

Over de politie-inzet worden afspraken gemaakt met de korpsbeheerder. Hierbij denken we
aan vaststelling per wijk van het gewenste veiligheidsniveau en de daarvoor noodzakelijke
inzet van politie, jongerenwerk en andere partners. Gebruik van technische middelen
en innovatieve werkmethoden is nodig om veiligheidsproblemen en actuele
criminaliteitsproblemen efficiënt en effectief aan te pakken.

Preventie is belangrijk: jongeren moeten de mogelijkheid hebben elkaar te treffen in
buurtcentra, bij sportverenigingen of op hangplekken. Een scholings- en activiteitenaanbod
voor hangjongeren geeft in de regel een sterke vermindering van de overlast. In de
uitvoering moet worden samengewerkt met ouders, welzijnswerk, onderwijs en
leerplichthandhavers.

Overlast door junks en alcoholisten in het stadscentrum of bijvoorbeeld in parken wordt met
kracht aangepakt door handhavend optreden. Wij ondersteunen initiatieven van bewoners
om zelf de veiligheid van hun wijk te verbeteren, op voorwaarde dat deze inderdaad
bijdragen aan een meer ontspannen sfeer.

Op plekken waar bij herhaling sprake is van overlast door vervuiling, vernieling en
bekladding, wordt tijdelijk en incidenteel cameratoezicht ingesteld om de daders te pakken
en herhaling te voorkomen.

5 Ruimte goed benutten

In toenemende mate is er discussie over de effecten van demografische ontwikkelingen op
de ruimtelijke opgaven van Enschede. De grondpositie van onze stad staat onder druk door
de aanhoudende recessie. Wij zijn daarom van mening dat de binnen het grondbedrijf
ingenomen grondposities aan heroverweging toe zijn. Hierbij houden we rekening onze
partners en investeerders, met respect voor ieders verantwoordelijkheden. Concreet kan dit
leiden tot het afstoten van gronden en/of tot heroverweging en herinrichting van reeds
gemaakte plannen. Om Enschede zijn kwaliteit van 'wonen en werken in het groen' te laten
behouden, vindt in het stedelijk gebied concentratie plaats van wonen en werken. Het beleid
van compact bouwen in het stadscentrum wordt voorgezet.

Duurzame ruimte
De zorg voor het milieu moet als een rode draad door alle sectoren van gemeentelijk beleid
lopen. Bij alle te nemen beslissingen moeten wij rekening houden met de gevolgen daarvan
op het milieu. Samenwerking tussen overheid, bedrijven en woningbouwcorporaties moet
resulteren in projecten voor duurzame energieopwekking en terugdringing van het
energieverbruik. Restwarmte uit afvalverwerking door Twence moet optimaal worden
benut; projecten voor kleinschalige energieopwekking in buurten krijgen gemeentelijke
steun.
Vanaf 2012 passen we in alle gevallen het principe van duurzaam inkopen en duurzaam
aanbesteden toe. We streven ernaar om samen met onze partners te bewerkstelligen dat
nieuwe woningen, kantoor- en bedrijfspanden zoveel mogelijk voldoen aan de hoogste
energiewaarden. Daarbij passen zonnepanelen op daken om te voorzien in duurzame
energieopwekking.
In het kader van Energieneutraal zetten we in op besparingsmogelijkheden op
energieverbruik (led-verlichting voor lantaarnpalen), op het stimuleren van het gebruik van
alternatieve energie en het bouwen van energieneutrale wijken en bedrijfsterreinen. Op deze
wijze willen we samen met ondernemers, burgers en woningbouwcorporaties het doel
Energieneutraal in 2020 zo maximaal mogelijk te bereiken.

We gaan door met het gefaseerd ondergronds brengen van blokcontainers. Wij stimuleren
het scheiden van afval. Afvalbrengpunten in Enschede moeten ruimere openingstijden
krijgen.

Aantrekkelijk woonwijken
Woningbouw moeten we meer vraaggericht inzetten en ten dienste stellen aan de
economische ambities van onze stad. Dat vergt een kritische blik op locaties waar we eerder
dachten te moeten bouwen, maar die wellicht beter 'on hold' kunnen worden gezet. Hier
denken we bijvoorbeeld aan de Eschmarke, waarbij wij de discussie willen openen om meer
woningen in particulier opdrachtgeverschap te bouwen. Aan de andere kant moeten we
nadenken over de kwaliteit van de woningen die nodig zijn om nieuwe mensen aan te
trekken en over verbetering van de kwaliteit van het bestaande woningaanbod. Met de
gezamenlijke woningcorporaties willen we een visie ontwikkelen over de kwaliteit en
kwantiteit van woningen waaraan Enschede behoefte heeft. Dit kunnen we niet alleen, maar
moeten we doen met onze buurgemeenten en de provincie Overijssel.
Voor de lagere inkomensklassen moeten voldoende betaalbare huur- en koopwoningen
beschikbaar zijn. In nauwe samenspraak met de corporaties moeten betaalbare woningen
voor doelgroepen als starters, senioren, gehandicapten en studenten worden gebouwd. Voor
senioren moeten we woningen realiseren in de buurt van de voorzieningen. Door
toekomstgericht en levensbestendig te bouwen, houden we de mogelijkheid open om een
eengezinswoning eenvoudig om te bouwen of geschikt te maken voor seniorenbewoning en
andersom.

Herstructurering en verbetering woonwijken: uitvoeren voorgenomen programma
Herstructurering en verbetering van wijken moet bijdragen aan de bestrijding van
verloedering of doorbreking van eenzijdige bewonerssamenstelling. De aandacht voor
leefbaarheid is hierbij ook gericht op de sociaal-economische situatie en zelfstandigheid van
de bewoners en niet enkel op de stenen. Bij herstructurering wordt rekening gehouden met
de betaalbaarheid van de gerenoveerde of nieuw gebouwde woningen voor oorspronkelijke
bewoners die terug willen naar 'hun' wijk, met koopwensen, starters op de woningmarkt,
ouderenhuisvesting, ruimte voor huurwoningen en een redelijk niveau van voorzieningen,
met name bereikbare vitale winkelcentra in de directe woonomgeving.
Herstructurering van wijken en buurten geschiedt in nauwe samenspraak met de bewoners
en in nauwe samenwerking met woningcorporaties, projectontwikkelaars en andere
maatschappelijke partners. In de komende periode werken we aan de herstructurering van
de woonwijken Oost-Boswinkel, Velve-Lindenhof, Stroïnkslanden, en Wesselerbrink-Noord.

Verdere invulling stadscentrum
In de komende jaren worden de gebieden aan de rand van het centrum aangepakt: de
Spoorzone en het gebied tussen Hogeschool Saxion en ziekenhuis MST (Stadsweide).
Daarbij wordt samengewerkt met partners. Voor dekking van de kosten wordt ingezet op
cofinanciering, waarbij de gemeente bijdraagt in de totale kosten van het project. Realisatie
van een fietsspoortunnel bij het station is in deze raadsperiode voorzien.
De Spoorzone beslaat het gebied tussen het Meubelplein en de voormalige Polaroidfabriek.
Dit terrein wordt in fasen volledig geherstructureerd. Er komt plek voor wonen van jong en
oud en voor kleinschalig werken. Hier is ruimte voor uitdagende architectuur met
duurzaam materiaalgebruik, zonder extreme hoogbouw.
Naast de campus op het universiteitsterrein wordt een moderne 'stadscampus' in de
binnenstad ontwikkeld, in het gebied tussen ziekenhuis MST en hogeschool Saxion. Dit kan
een centrale plek in de stad worden voor innovatie en ondernemerschap. Samen met andere
initiatieven biedt dit de kans om meer studenten te verleiden hun toekomst in Enschede te
vervolgen. Mogelijk kan hier ook een innovatieve bibliotheek komen, waarvoor we samen
met partners als provincie, rijk en Overijsselse Bibliotheek Dienst plannen zullen maken.

Goede bereikbaarheid en doorstroming
Bereikbaarheid blijft in deze collegeperiode van groot belang. Wij willen de volgende
verkeersknelpunten een hogere prioriteit geven binnen het mobiliteitsbeleid:

• aanleg van een fietspad langs de Zuid Esmarkerrondweg
• doorstroming bij de rotonde Oostweg;
• doorstroming bus op Haaksbergerstraat bij MST;
• verkeersregelinstallatie kruising Oldenzaalsestraat-Molenstraat.

Onze wens is een directe aansluiting op de A1 (Noorderval) ter hoogte van de
luchthavenlocatie. Om verdere toename van sluipverkeer door deze Noorderval in
Enschede-Noord te voorkomen, zoeken we naar een oplossing zoals opgenomen in bijlage 3
over het Kennispark, viaduct Hengelosestraat. We koppelen de hierover te maken afspraken
aan de ontwikkeling van Kennispark. Voorts bieden de ontwikkeling van het
vliegveldgebied en een directe aansluiting op de A1 kansen om op dit terrein een P&R-
voorziening aan te leggen.
Het project Duurzaam Veilig wordt voortgezet, omdat de aanleg van 30 km-zones binnen de
bebouwde kom en 60 km-zones buiten de stad noodzakelijk blijft voor de bevordering van
de verkeersveiligheid. Van belang is een consequente, herkenbare en veilige inrichting van
deze zones. In combinatie met een veelzijdig en gericht communicatie- en educatiebeleid
willen we aldus het aantal verkeersongevallen terugdringen.

Bedrijventerreinen en grootschalige detailhandel
Het Regionaal Bedrijventerrein in Almelo is de plek voor grootschalige bedrijven op het
gebied van transport, logistiek, distributie en industrie. Voor deze bedrijven heeft Enschede
geen plaats. Nieuwe ruimte voor bedrijven wordt pas gecreëerd als de behoefte is
aangetoond en bestaande bedrijventerreinen geen ruimte meer bieden. De inzet van erfpacht
wordt op bepaalde plekken mogelijk. De gefaseerde bebouwing van de Usseleres krijgt zijn
invulling op basis van de marktvraag en de kwalitatieve randvoorwaarden zoals vastgelegd
in het bestemmingsplan. Hier wordt momenteel door de rekenkamer nader onderzoek naar
gedaan.
Enschede wil plek bieden aan grootschalige detailhandel. Deze vestigingen moeten dan wel
een zodanige toevoeging zijn op het bestaande winkelapparaat dat in het totale aanbod een
verbreding plaatsvindt.

 Strategische projecten: luchthaven en kennispark
Grote projecten zoals de ontwikkeling van het luchthaventerrein en Kennispark Twente zijn dragers van het ruimtelijk-economisch beleid. We zetten in op ontwikkeling van de luchtvaart in Twente, waarbij we kiezen voor een duurzame compacte luchthaven in het groen met behoud van natuurwaarden in de omgeving van het vliegveld. Omdat dit onderwerp in de onderhandelingen een zwaar bespreekpunt is geweest, voegen we een meer uitgewerkte tekst over ons standpunt toe als bijlage 2. We doen dat eveneens voor het standpunt over Kennispark Twente in bijlage 3.

Buitengebied koesteren
Enschede beschikt over een groot buitengebied. We koesteren de cultuurhistorische en
landschappelijke waarde hiervan en willen deze graag combineren met recreatie en
toerisme. Dat kan via uitbreiding van groene/blauwe diensten, bescherming van
cultuurhistorische elementen en gebouwen en het toestaan van nieuwe economische
functies voor een duurzame ontwikkeling.

6 Financieel solide

De gevolgen van de rijksbezuinigingen zullen voor onze gemeente fors zijn. Het Centraal
Planbureau heeft op 16 maart bekend gemaakt dat voor het herstel van de financiën van de
rijksoverheid bezuinigingen ter grootte van 29 miljard euro nodig zijn. Pas na het aantreden
van het nieuwe kabinet weten we hoeveel er werkelijk wordt bezuinigd. Dit heeft langs twee
wegen gevolgen voor onze begroting:

1. Een rijksbezuiniging van 29 miljard euro betekent een korting op onze inkomsten uit
het Gemeentefonds van naar verwachting 0,9 miljoen euro in 2012, oplopend naar
17,8 miljoen euro in 2018.
2. Daarnaast leiden de rijksbezuinigingen tot een daling van de specifieke uitkeringen
aan de gemeenten. Wij hanteren in principe het uitgangspunt dat een
rijksbezuiniging op de specifieke uitkering in mindering wordt gebracht op het
betreffende gemeentelijke beleidsterrein.

Financiële foto
In de financiële foto die wij vlak voor de verkiezingen hebben ontvangen, zijn de nieuwste
financiële cijfers opgenomen. We pakken de opdracht op die hieruit naar voren komt, nl.
om kritisch op onze uitgaven te letten. Dat geldt zowel voor dit jaar als voor de periode 2011-
2018.
Bij de vaststelling van de begroting 2010-2013 resteerde een keuzeruimte waarin concrete
ombuigingsmogelijkheden zijn opgenomen voor toekomstige ingrepen. Vanuit sociaal-
maatschappelijk oogpunt kiezen wij ervoor om deze niet te benutten, met uitzondering van
de sluiting van één afvalbrengpunt. Dit betekent dat de bezuinigingen op een andere manier
worden doorgevoerd.
Het beleid van de afgelopen jaren om de lasten voor de burgers niet te verhogen, zetten we
voort. De lasten worden geïndexeerd met het inflatiecijfer en het 100%-
kwijtscheldingsbeleid voor de echte minima wordt gecontinueerd. Verder kiezen we ervoor
om niet te bezuinigen op onderwijs.

Rekeningresultaat 2009
In de financiële foto zit een voorstel om het rekeningresultaat van 2009 ter grootte van 10,7
miljoen euro deels te bestemmen voor een aantal knelpunten en daarnaast 4,5 miljoen euro
te gebruiken voor versterking van het weerstandvermogen. Wij zijn van plan de raad voor te
stellen om dit eerdere voorstel over te nemen. Er is dan ruim 4 miljoen euro over voor nieuw
beleid. De gemeente kan dit bedrag bijvoorbeeld gebruiken voor verzachting van de
bezuinigingstaakstelling in de komende drie jaar. De storting in het weerstandvermogen
levert een ratio van 1,2 op terwijl de door de raad vastgestelde ondergrens op 1,0 ligt. Dit
betekent dat we onverwachte tegenvallers voor enkele miljoenen kunnen opvangen vanuit
het weerstandsvermogen zonder de ondergrens in gevaar te brengen.

Nieuw beleid
We vinden ruimte voor nieuw beleid wenselijk. Daarom stellen we voor een
innovatiebudget van structureel 3 miljoen euro in te stellen. Dit geld wordt gebruikt binnen
de totale opgave van Enschede, maar met een accent op duurzame innovaties. Hierbij
denken we aan het brede scala van de Enschedese economie, waarbij cofinanciering de
voorkeur verdient. Voor 1, 6 miljoen euro wordt dit gedekt uit de buffer 'waarmaken en
afmaken'. Een bedrag van 1,4 miljoen euro moeten wij binnen de programmabegroting
dekken.
We willen het gratis openbaar vervoer in de daluren voor ouderen boven de 70 jaar weer
invoeren, het betaald parkeren op zondag terugdraaien (met uitzondering van
koopzondagen) én het mogelijk maken gratis groenafval te brengen in de maanden maart en
oktober.
Versnelde uitvoering van een aantal infrastructurele projecten vergt een herprioritering
binnen de mobiliteitsvisie en mag geen extra tekorten opleveren. De financiële
consequenties hiervan komen aan de orde in de Kadernota 2011.

Ombuigingen
In de periode 2011-2014 moet voor een bedrag van 9,3 miljoen euro structureel worden
omgebogen. Voor de periode 2014-2018 komt hier nog een structureel bedrag van 12,9
miljoen euro bij.
In de Kadernota 2011-2014 komen wij met voorstellen ter grootte van minimaal 9,3 miljoen
euro waarbij wij nadrukkelijk met de raad de invulling van de taakstellingen in
programma's moeten bepalen. Samen met de gemeenteraad zullen we keuzes maken die in
de programmabegroting 2011-2014 worden uitgewerkt. Onze eerste ideeën over
de bezuinigingstrategie hebben we opgenomen in bijlage 1.

Wij willen het compensatiebeginsel van de Wmo herijken, een extra taakstelling leggen op
de dienstverlening en tot afspraken komen over investeringen met partners in onze stad.
Ook willen wij de subsidies doorlichten en kijken naar de financiële afspraken met onze
verbonden partijen. Door middelen anders in te zetten en onze doelstellingen voor de
arbeidsmarkt te laten leiden tot kostenbesparingen binnen de functionele programma's,
willen we besparingen realiseren. Deze zijn nu nog als taakstellingen opgenomen. De
inverdieneffecten van het nieuwe beleid zijn te gebruiken voor nieuw beleid of ter dekking
van extra noodzakelijke ombuigingen. De geraamde bezuinigingen op leefomgeving en zorg
lijken realiseerbaar zonder verlies aan kwaliteit van de wijken. Bij leefomgeving gaat het om
gebruik van goedkopere materialen. Bij de zorg gaat het om inverdieneffecten dankzij het
investeren in innovatie in de zorg door meer wijkgewijs zorg te organiseren. Hierbij is het
nodig nauw samen te werken met verzekeraars en zorgorganisaties. In bijlage 1 hebben we
deze bezuinigingsstrategie opgenomen in het Financiële Meerjarenoverzicht 2011-2014.

Zodra het nieuwe kabinet de omvang van de rijksbezuinigingen heeft vastgesteld en de
gevolgen hiervan voor Gemeentefonds, specifieke uitkeringen en de gemeentelijke
begroting duidelijk zijn, zullen we bij de kadernota 2012 aanvullende
ombuigingsmaatregelen treffen. Daarbij zullen we ook kijken welke besparingen zijn te
realiseren op maatschappelijk vastgoed, samenwerking tussen verschillende gebruikers van
accommodaties en instellingen en shared services. Als dit ontoereikend is om de structurele
ombuigingsopgave in te vullen, zullen we samen met de raad binnen de begroting naar
andere oplossingen zoeken. Dit moet resulteren in een ook op de langere termijn sluitende
meerjarenbegroting.

Strategisch financieel beleid
Met ingang van 2011 wordt het aantal programma's teruggebracht naar zeven
begrotingsprogramma's. Daarnaast wordt in samenwerking met de raad gekeken naar een
nieuwe opzet van de begroting. Door sturing op programma's kan de raad meer invulling
geven aan zijn kaderstellende en controlerende rol.

De nieuwe opzet van de programmabegroting vraagt om actualisatie van een aantal
spelregels. Dit betreft ondermeer de in 2003 vastgestelde procedure 'begrotingsdiscipline',
beter bekend als de 'Goudt-norm'. Hierin is bepaald onder welke voorwaarden het college
afwijkingen mag opvangen binnen het programma zonder aparte besluitvorming. Naast
aanpassing van de Goudt-norm kunnen ook andere onderdelen van het Strategisch
Financieel Beleid toe zijn aan actualisatie. We denken hierbij aan beleidskaders voor
cofinanciering, gebruik weerstandsvermogen en een financieringsstrategie. Deze actualisatie
van de spelregels voor strategisch financieel beleid willen wij tegelijk met de kadernota 2011
gereed hebben. Bovendien laten wij een onderzoek uitvoeren naar de te verwachten effecten
van de demografische ontwikkeling van de bevolking in Enschede en de regio.

Bijlage 1 Financieel Meerjarenoverzicht 2011-2014

Bijlage 2 Gebiedsontwikkeling luchthaven Twente

In het verlengde van de met grote meerderheid genomen raadsbesluiten van december 2009
zetten wij in op een beheerste ontwikkeling van de luchtvaart binnen de totale
gebiedsontwikkeling. Van meet af aan is de inzet geweest met de gebiedsontwikkeling te
komen tot een economische structuurversterking voor Enschede en Twente en een
duurzame ontwikkeling op gang te brengen. Het benutten van de economische potenties
van het gebied wordt geplaatst in de context van de ontwikkeling van de zogeheten
innovatiedriehoek als geheel. Deze innovatiedriehoek (Hart van Zuid-Kennispark-
luchthaven Twente) is een zwaartepunt voor de economische en ruimtelijke ontwikkeling
van Enschede en Twente. Het werkgelegenheidsaspect is bij de gebiedsontwikkeling
luchthaven leidend. Tegen deze achtergrond zal worden nagegaan welke onderdelen van de
structuurvisie zonder luchthaven alsnog binnen de vastgestelde gebiedsontwikkeling
kunnen worden gerealiseerd, dan wel elders binnen de innovatiedriehoek worden
ontwikkeld. Een evenwichtige gebiedsontwikkeling met verschillende functies draagt bij
aan de versterking van het stedelijk kerngebied Twente.

Vliegwieleffect
Voor deze collegeperiode is het de bedoeling met de gebiedsontwikkeling, en daarbinnen de
keuze voor luchthavenontwikkeling, voor de economie van Twente een vliegwieleffect te
bereiken. Vliegen is geen doel op zich maar een middel tot economische ontwikkeling. Het
streven is gericht te komen tot een succesvolle tender van de luchthavenontwikkeling. Deze
wordt op zo kort mogelijke termijn gestart. Met de provincie Overijssel worden verdere
afspraken gemaakt over de gevolgen van de ingediende moties en amendementen tijdens de
behandeling van de plannen voor de luchthavenontwikkeling in de gemeenteraad van
Enschede en Provinciale Staten van Overijssel.

Tender
De uit te schrijven tender behelst de in de geamendeerde structuurvisie B opgenomen
luchtvaart en bedrijvigheid, parkeren en de leisurefunctie, met als terugvaloptie voor leisure
toegevoegde luchtvaartgebonden bedrijvigheid. De plannen behouden belangrijke
natuurwaarden en er vindt een versterking plaats van de ecologische hoofdstructuur.
De aanbesteding staat vanzelfsprekend open voor geïnteresseerde marktpartijen, ook van
Duitse zijde. Met de gemeenten die partner zijn in de FMO zal op korte termijn in overlegd
worden over de verbetering van de infrastructuur in het grensgebied. Hier spelen belangen
voor de economische ontwikkeling aan beide zijden van de grens.

Uitgangspunt
Het uitgangspunt is om aan de hand van de uitkomsten van de tender nog in deze
collegeperiode te beoordelen of er een kansrijk perspectief voor de luchthavenexploitatie
bestaat. Indien door omstandigheden een succesvolle gunning van de luchthavenexploitatie
niet kan worden gerealiseerd, neemt de gemeente Enschede, na afweging, geen nieuwe
initiatieven om een tender voor te bereiden. De gemeente stelt in dat geval een moratorium
in voor de vliegveldontwikkeling. Het bestemmingsplan blijft dan in stand. Tevens is van
belang dat het rijk bevoegd gezag is bij de aanwijzing van Twenthe als luchthaven van
nationale betekenis.
Indien zich een situatie voordoet dat de kans op een succesvolle gunning na aanbesteding
niet zeker is, staat het de partijen open om opnieuw naar de gebiedsontwikkeling te kijken.
Vanwege de medeverantwoordelijkheid met betrekking tot de luchtzijde infrastructuur zal
overleg met het rijk plaatsvinden over de dan ontstane situatie.

Grondoverdracht
Gelijktijdig met de voorbereidingen van de tender zal de grondoverdracht door het rijk
worden afgerond. De reeds uitonderhandelde bestuursovereenkomst met het rijk vormt
hiervoor de basis. Met het rijk en de provincie Overijssel zullen wij eenduidige
voorwaarden opstellen waaronder zal worden gegund, dan wel tot afspraken komen over
additionele financiële inspanningen. Deze compensatie zal ook moeten gelden voor andere
zelfstandige onderdelen van de gebiedsontwikkeling, zoals de (her)inrichting van de
ecologische hoofdstructuur en de A1-ontsluiting (dit n.a.v. de motie-Antuma).

Plankosten
De totale plankosten worden ingebracht in de toekomstige entiteit die voor de
gebiedsontwikkeling en grondexploitatie wordt opgericht. De expliciet voor de
vliegveldontwikkeling binnen de gebiedsontwikkeling gemaakte plankosten worden in
geval van een moratorium gedekt uit de algemene dienst. De eerder bij raadsbesluit gedane
risicoreservering van 5,4 miljoen euro blijft in deze collegeperiode beschikbaar.

Bijlage 3. Kennispark, viaduct Hengelosestraat

Het Masterplan Gebiedsontwikkeling Kennispark Twente wordt de komende jaren concreet
ingevuld door het 'Inspirerend Vestigingsklimaat' fysiek vorm te geven. Een kwalitatief
hoogwaardige ontwikkeling verbetert de ruimtelijke kwaliteit van Enschede. Eén van de
belangrijkste uitvoeringsprojecten in de gebiedsontwikkeling is 'De Hengeloselaan',
waaronder ook begrepen de sloop van het viaduct. De ruimtelijke gevolgen van deze
voorgenomen sloop hebben we tijdens de collegeonderhandelingen besproken. We
onderkennen het belang van intensieve communicatie met de stad om de betekenis onder de
aandacht te brengen.

Snelle aanpak
Daarnaast onderschrijven we het belang van aanpak van de Hengelosestraat door de
gemeente voor investeringen van andere partners. De investering van de gemeente in dit
project genereert een veelvoud aan investeringen en beschikbaarheid van subsidies. We
kiezen voor een snelle aanpak van de Hengelosestraat door ondermeer de sloop van het
viaduct, in de wetenschap dat deze centraal staat in het functionele concept van het
Masterplan. Voorwaarde is dat dit het commitment van de overige partners, zoals
particuliere investeerders, helder maakt en daadwerkelijk dichterbij brengt. Dit is inmiddels
gegarandeerd: in het derde kwartaal van 2010 start de renovatie van het gebouw Langezijds.

Ontsluiting
We zien de aanpak van de Hengelosestraat bovendien als onderdeel van nog te maken
afspraken met de Universiteit Twente over een goede ontsluiting aan de noordzijde van de
stad. Deze maakt tevens een directe verkeersafwikkeling van en naar Kennispark-
Noordzijde mogelijk. Wij willen dit regelen in een aparte overeenkomst. Kijkend naar de
verkeersstromen en de huidige knelpunten, wordt de mogelijkheid onderzocht voor een
nieuwe verbinding tussen de Deurningerstraat en de Hengelosestraat. Het gedeelte
Deurningerstraat-Horstlindelaan (ten noorden van de bebouwing van de Horstlindelaan)
zou dan nieuw kunnen worden aangelegd; het gedeelte Horstlindelaan-Hengelosestraat zou
kunnen worden gerealiseerd met gebruikmaking van de bestaande weg via de Achterhorst.
Verder onderzoeken wij de mogelijkheid van de verbinding tussen de Weerseloseweg en de
Hengeloselaan, gekoppeld aan de aansluiting van het luchthaventerrein op de A1.

Subsidiescan
Voor een project als de ontsluiting Kennispark Noordzijde zijn subsidies denkbaar. Hiertoe
zal een subsidiescan worden opgesteld. In de nota Majeure Projecten, die we opstellen ten
behoeve van de Kadernota, geven we een eerste richting aan. Daarin nemen we ook de
actuele financieringsbehoefte van de Majeure Investeringsprojecten op.